Τα πράγματα που ζουν απ'το χαμό.

Ἦταν ἤδη τώρα πιά σέ ὥριμη ἡλικία καί εἶχε σπάσει ἡ ὄψη της, ἡ παλιά της ὀμορφιά. Οἱ θλίψεις οἱ πολλές καί οἱ δυσκολίες τήν εἶχαν χαράξει . Ὅμως τά μάτια της ! ... Τά μάτια της ἦταν ἐκεῖ, ὁλοζώντανα . Ὑγρά , λαμπερά, μέ συγκίνηση, μέ ἐγρήγορση. ᾿Αμέσως τό ἔβλεπες πώς ἦταν μάτια πού εἶχαν πολύ ἀγαπηθεῖ, πού εἶχαν χορτάσει τήν ἀγάπη.  Ἔτσι συμβαίνει πάντα μέ τά μάτια καί μέ ὅτι ἀπομένει ἀπό τό χαμόγελο. Καί ἡ ἴδια τήν ἀναγνώριζε τήν εὔνοια πού τῆς χαρίσθηκε. Δέν παραπονέθηκε οὔτε στιγμή καί γιά τίποτα κάθ' όλη τη διάρκεια τῶν συναντήσεών μας, τῶν ἀναδρομῶν της. Γιά τίποτα. 

Οὔτε κάν γιά τόν θάνατό του. Πολύ πρίν τόν θάνατό του ἄλλωστε, εἶχαν ἐπανειλημμένως μαζί φτάσει στην μεστή, εὐγνώμονα πνευματική διάσταση τοῦ ἀπόλυτου ἔρωτα, τῆς πανίσχυρης ἀγάπης πού ὁδηγεῖ στήν ἑτοιμότητα, στήν εὐχαρίστηση μάλιστα, τοῦ θανάτου. ᾿Ακούγεται ἀντιφατικό όμως τόν θάνατὸ ἐντέλει τόν φοβοῦνται λιγότερο ἐκεῖνοι πού πολύ ἀγάπησαν τή ζωή. Φαίνεται πώς ἡ ζωή, ὅταν τήν σέβεσαι καί γι' αὐτό τήν χαίρεσαι, σέ ἀνταμείβει γενναιόδωρα μέ διάφορες μυστικές, ἐσωτερικές πληροφορίες. Μέ πληροφορίες αἰωνιότητας καί παραδείσου καί ἀτελεύτητου. 

Σ' ἕνα του γράμμα ἀπ' αὐτά πού τῆς ἔδινε γιά νά τά ἀποστηθίσει μετά αὐτή καί νά τά καταστρέψει καίγοντάς τα στο νεροχύτη της, μήν τά βρεῖ κανείς, μή μείνει κανένα ἐπικίνδυνο ἴχνος, τῆς ἔγραφε , « ῎Ακου κάτι παρήγορο πού μόλις διάβασα στήν ἐφημερίδα πώς λέει ὁ Πλάτωνας: Ὁ ἔρωτας εἶναι ὁ πιό δυναμικός Θεός , ὁ πιό ἱκανός νά δώσει ἀρετή καί εὐτυχία στούς ἀνθρώπους κατά τη διάρκεια τῆς ζωῆς τους εἴτε μετά τόν θάνατό τους... »

 Ὅσο, ἀπό συνεδρία σε συνεδρία, τήν γνώριζα καλύτερα παραδεχόμουν πώς οἱ μεγάλες ἀγάπες καταδέχονται μόνο τίς μεγάλες, γενναῖες ψυχές. Πώς οἱ σπουδαῖες ἱστορίες διαλέγουν ἐκείνους πού, ἀπό πίστη, ρισκάρουν τήν ψυχή τους. Πάντα τό γνωρίζω θεωρητικά αὐτό, ἀλλά καί πάντα μέ δέος καί εὐδαιμονία τό ἀνακαλύπτω νά ἐπιβεβαιώνεται στην πράξη, σέ μιά προσωπική περίπτωση, κοιτώντας ἕνα πρόσωπο καί μάτια σάν τά δικά της, ἀκούγοντας τον τρόπο πού θυμᾶται, πού δέν ξεχνᾶ. Καί ἐντάξει , ὁ ἔρωτας βρίσκεται ἀπό πάντοτε μέσα μας, εἶναι δικός μας ἐκ γενετῆς – ἴσως καί ἀπό πρίν, ἴσως καί νά εἶναι ὁ λόγος πού θά γεννηθοῦμε – ἀλλά ἀπαιτεῖται ὁ κατάλληλος ἄλλος, ὁ ὁρισμένος ἄλλος γιά νά τόν ἀφυπνίσει. Ὁ ὁρισμένος ἄλλος γιά να σβήσει ἤ νά διατηρηθεῖ.  Ὁ ὁρισμένος γιά νά τόν ἐπιστρέψει στην πηγή, στο παντοτινό, ἀκόμα καί στήν ἀθανασία.

 Ὑπάρχει ἡ Συνάντηση. Κι αὐτοί οἱ δύο, ἐξ' ἀρχῆς , πέρασαν θαρρετά καί μέ θέληση μαζί στή σπηλιά πού ἅμα μπεῖς δέν μπορεῖς πιά νά κάνεις πίσω. Κάτι σάν ζώνη τοῦ λυκόφωτος, σάν ἐμπειρία θανάτου, σέ « νύχτα ἀσέληνο » ἁμαρτίας πού ἀλέθει καί ἐξαγιάζει. Από ἐκεῖ καί πέρα , ὅλα τά ἀπέξω, δέν θά εἶναι ποτέ πιά ὅπως πρίν. Καί νά χωρίσουν, καί νά χαθοῦν, ἡ μεταμόρφωση δέν θά χαθεῖ.

Καί ἔτσι ἀποφασιστικά , ἐπειδή τό θέλεις κι ἐπειδή σοῦ χαρίζεται, ἀρχίζεις νά ἐρωτεύεσαι ἀνακαλύπτοντας τήν μοναδικότητα τοῦ ἄλλου.  Ἐκεῖνο πού θά τόν κάνει ἀναντικατάστατο. Καμιά ἀνα πλήρωση μετά, καμιά ἀπώθηση, κανείς ἀμυντικός μηχανισμός δέν θά σέ παρηγορήσει. Κι ἄς παριστάνεις ὅτι τόν ξεπέρασες, ἰδίως τότε. Στήν ἀρχαία ζωγραφική τῶν Κινέζων ὁ καλλιτέχνης μπορεί να προσφέρει τή ζωή του ὁλόκληρη στήν ἄσκηση να ὁλοκληρώσει τή ζωγραφιά μιᾶς πευκοβελόνας. Στο νά ἀποδώσει τέλεια, κάποτε, ἕναν ἀνθό τῆς κερασιᾶς στό γυμνό κλαρί τῆς ἄνοιξης. Νά μεταφέρει μέ τό πινέλο του τήν κίνηση πού παίρνει ἕνα χνούδι στόν ἄνεμο.  Ἕνα τέτοιο ὑφάδι ἀνεπαίσθητων λεπτομερειῶν, μιά τέτοια δίψα τελειότητας, μιά τέτοια ἀφιέρωση θά πρέπει νά εἶναι ὁ ζωντανός ἔρωτας.

 Ἡ διαστολή τῆς στιγμῆς.

Οἱ συνεδρίες μας ὁλοκληρώθηκαν κάποτε. Θα ἐπέστρεφε πάλι μόνη στη μοναχική ζωή πού τῆς ἀπέμενε. Ὁ σύζυγός της εἶχε πεθάνει ἀπό πριν δύο χρόνια. Η κόρη της ἦταν πολύ καλά καί ζοῦσε μακριά της. Μετά ἀπό λεπτές ἐγχειρήσεις μιᾶς πρωτοποριακῆς ἰατρικῆς ὁμάδας πού θαυματούργησε εἶχε κερδίσει κάποια όραση. Ἦταν σπουδαία πιανίστρια σε διάσημη συμφωνική ορχήστρα χώρας τῆς κεντρικῆς Εὐρώπης. 

Οἱ συνεδρίες μας λοιπόν ὁλοκληρώθηκαν. Μέ ἁπαλή σιγουριά ἡ ἴδια ἀποφάσισε τό τέλος. ῎Αφησε πάνω στο γραφείο μου ἕνα ἀποχαιρετιστήριο δῶρο, ἕνα μικρό τόμο μέ ποιήματα τοῦ Ρίλκε. ᾿Αργότερα βρῆκα τίς ὑπογραμμίσεις πού ἐκεῖνος συνήθιζε να κάνει στά βιβλία πού τῆς ἔδινε: 

Κι τοῦτα τά Πράγματα πού ζοῦν ἀπ' τόν χαμό, αἰσθάνονται πώς ἐσύ τά ὑμνεῖς. Ετσι περαστικά ὅπως εἶναι, μιά σωτηρία προσδοκοῦν ἀπό ἐμᾶς, τούς ἀκόμα πιό περαστικούς...